Zmiany demograficzne coraz wyraźniej wpływają na funkcjonowanie systemu oświaty w Polsce. Malejąca liczba uczniów, szczególnie w mniejszych szkołach podstawowych, stawia samorządy przed trudnymi decyzjami. W odpowiedzi na te wyzwania Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało nowelizację Prawa oświatowego, której założenia mogą mieć istotne znaczenie także dla Otwocka i przyszłości Szkoły Podstawowej nr 9 w Świerku.
Projekt ustawy był przedmiotem pierwszego czytania podczas posiedzenia sejmowej Komisji Edukacji i Nauki. Jak podkreślali przedstawiciele resortu, celem zmian nie jest masowa likwidacja szkół, lecz stworzenie narzędzi, które pozwolą gminom reagować na spadek liczby uczniów w sposób bardziej elastyczny i społecznie akceptowalny.
Więcej dialogu i nadzoru
Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji jest propozycja wprowadzenia realnych konsultacji z rodzicami uczniów szkół, wobec których planowane są przekształcenia lub likwidacja. Do tej pory rodzice byli jedynie informowani o zamiarach samorządu. Nowe przepisy mają zmienić ten model i włączyć społeczność szkolną w proces decyzyjny na wcześniejszym etapie.
Równocześnie utrzymany ma zostać wiążący charakter pozytywnej opinii kuratora oświaty w sprawach dotyczących likwidacji placówek. Ustawodawca precyzuje również zakres kwestii, które będą podlegały ocenie nadzoru pedagogicznego, ograniczając jednocześnie zbędną biurokrację w innych obszarach działalności kuratoriów.
Alternatywa dla zamykania szkół
Według danych przedstawionych w Sejmie, w Polsce funkcjonuje niemal dwa tysiące szkół podstawowych, do których uczęszcza nie więcej niż stu uczniów. To właśnie te placówki są najbardziej narażone na konsekwencje niżu demograficznego. Resort edukacji proponuje jednak, by zamiast prostego zamykania szkół, samorządy korzystały z rozwiązań pośrednich.
Wśród nich znalazła się m.in. możliwość skupienia uczniów klas IV–VIII w większych, lepiej wyposażonych szkołach, przy jednoczesnym pozostawieniu edukacji najmłodszych dzieci blisko miejsca zamieszkania. Takie rozwiązanie ma przynieść korzyści zarówno uczniom, jak i nauczycielom, którzy zyskaliby stabilniejsze warunki zatrudnienia.
Projekt ustawy przewiduje również szersze wykorzystanie szkolnej infrastruktury – niewykorzystane części budynków mogłyby służyć opiece żłobkowej, zajęciom dla seniorów czy edukacji dorosłych. Zmiany obejmują także funkcjonowanie świetlic szkolnych, które w małych placówkach miałyby objąć opieką również dzieci z oddziałów przedszkolnych.
SP nr 9 w ŚwierkU
Ogólnopolskie propozycje legislacyjne znajdują swoje odzwierciedlenie w lokalnych realiach Otwocka. Szkoła Podstawowa nr 9 przy ul. Narutowicza w Świerku, działająca od końca lat 50. XX wieku, od lat pełniła ważną rolę edukacyjną i społeczną w tej części miasta. Dziś jednak zmaga się z drastycznym spadkiem liczby uczniów.
Według danych przedstawionych przez władze miasta, do szkoły uczęszcza obecnie niewielka liczba dzieci z obwodu, a znaczną część społeczności uczniowskiej stanowią dzieci z Ukrainy, skierowane tam tymczasowo z innych rejonów Otwocka. W dłuższej perspektywie brak stabilnego naboru może doprowadzić do stopniowego wygaszenia działalności szkoły.
Reorganizacja zamiast likwidacji
Miasto nie rozważa formalnego zamknięcia placówki. Proponowanym rozwiązaniem jest przekształcenie SP nr 9 w szkołę filialną Szkoły Podstawowej nr 2 w Otwocku-Śródborowie. W Świerku miałyby funkcjonować oddziały przedszkolne oraz klasy I–III, a oferta edukacyjna dla najmłodszych zostałaby rozszerzona m.in. o zajęcia artystyczne i naukę języków obcych od wczesnych lat.
Starsze dzieci z obwodu SP nr 9 miałyby kontynuować naukę w SP nr 2, natomiast uczniowie ukraińscy zostaliby przypisani do szkół zgodnie z miejscem zamieszkania. Jednocześnie władze miasta nie wykluczają, że w przypadku wzrostu liczby mieszkańców w rejonie Świerka, możliwy będzie powrót pełnej struktury klasowej w przyszłości.
Decyzja w rękach radnych
Planowana reorganizacja miałaby wejść w życie od roku szkolnego 2026/2027. Wcześniej sprawą zajmą się radni – 4 lutego 2026 roku odbędzie się posiedzenie Komisji Oświaty, Kultury i Sportu, podczas którego omówiony zostanie projekt uchwały dotyczący przekształcenia szkoły.
Dyskusja wokół SP nr 9 pokazuje, że zmiany w Prawie oświatowym nie są abstrakcyjną debatą na poziomie centralnym. To decyzje podejmowane lokalnie zdecydują o tym, czy małe szkoły – mimo demograficznych trudności – zachowają swoją rolę w życiu lokalnych społeczności.
