Od września 2025 roku polska szkoła czeka prawdziwa rewolucja. Znikną „godziny czarnkowe”, ferie zimowe będą krótsze, a uczniowie dostaną nowe przedmioty – edukację obywatelską i zdrowotną. Minister Barbara Nowacka zapewnia, że reforma ma uczynić szkołę miejscem bardziej praktycznym, przyjaznym i bliższym potrzeb młodych ludzi.
edukacja zdrowotna i obywatelska zamiast HiT
Najgłośniejszą zmianą jest wprowadzenie edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe „wychowanie do życia w rodzinie”. Zajęcia obejmą tematykę zdrowia fizycznego, psychicznego, seksualnego, społecznego i środowiskowego.
Co istotne, przedmiot nie będzie obowiązkowy – uczniowie i rodzice będą mogli zrezygnować z niego do 25 września.
Drugą nowością będzie edukacja obywatelska, która ma zastąpić budzący kontrowersje przedmiot HiT. Jej celem jest praktyczne przygotowanie młodych ludzi do życia w społeczeństwie – od znajomości prawa i samorządu po aktywność obywatelską.
„Szkoła najlepsza na świecie”
Minister edukacji Barbara Nowacka nie kryje entuzjazmu wobec planowanych zmian: “Naszym marzeniem jest zmienić szkołę na taką, z której wszyscy będą czerpać satysfakcję” – mówiła podczas prezentacji programu „Reforma26”. – To reforma, która ma uczynić polską szkołę najlepszą na świecie… bez względu na to, kto będzie ministrem po rekonstruk.
Koniec „godzin czarnkowych”
Od września 2025 roku zniknie znienawidzona przez nauczycieli „godzina czarnkowa” – obowiązkowy czas dostępności w szkole. W Karcie Nauczyciela pojawią się także nowe regulacje dotyczące zatrudniania na czas określony, wynagrodzeń za godziny ponadwymiarowe, a także powierzenia stanowisk dyrektorów.
Ferie zimowe krótsze
Uczniowie i rodzice powinni przygotować się na zmianę organizacji roku szkolnego. Ferie zimowe będą podzielone na trzy tury zamiast czterech, co skróci okres przerwy międzysemestralnej. Decyzja MEN budzi mieszane reakcje – jedni liczą na lepszą organizację pracy szkół, inni obawiają się tłoku w górskich kurortach.
Lektury od 2026
Choć zmiana nie wejdzie w życie od razu, już dziś wiadomo, że od września 2026 r. uczniów czeka rewolucja w lekturach. Lista obowiązkowych książek zostanie znacząco skrócona, a nauczyciele zyskają większą swobodę w doborze utworów. Wzmocniona ma być także edukacja medialna i krytyczne myślenie.Od września 2026 roku polskich uczniów czeka duża zmiana – wejdzie w życie nowa podstawa programowa języka polskiego. Ministerstwo Edukacji zapowiada prawdziwą rewolucję: mniej obowiązkowych książek, więcej elastyczności i większy nacisk na edukację medialną.
Mniej lektur – większa swoboda nauczycieli
Nowa lista lektur ma być krótsza i bardziej otwarta. W klasach IV–VI uczniowie będą musieli przeczytać co najmniej cztery dłuższe utwory rocznie, jednak część z nich wybiorą wspólnie z nauczycielem. Obowiązkowo pozostaną m.in. mity greckie, fragmenty Biblii, baśnie i legendy, czyli teksty uznawane za fundament kultury.
W starszych klasach podstawówki – VII i VIII – zachowany zostanie kanon najważniejszych dzieł, takich jak: „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego, „Balladyna” Juliusza Słowackiego czy fraszki i treny Jana Kochanowskiego. Jednak obok klasyki pojawi się więcej miejsca na literaturę współczesną, w tym fantasy, science fiction i kryminały, które mają przyciągnąć młodszych czytelników.
Edukacja medialna obok literatury
Nowością będzie moduł edukacji medialnej. Uczniowie, oprócz analizy tekstów literackich, będą też uczyć się krytycznego odbioru informacji – od artykułów prasowych, przez materiały internetowe, aż po media społecznościowe. To odpowiedź na zmieniający się świat, w którym młodzi ludzie częściej sięgają po treści w sieci niż po książki.
Obecne lektury jeszcze obowiązują
Do czasu wejścia reformy, czyli w roku szkolnym 2025/2026, wciąż obowiązują dotychczasowe listy lektur. W młodszych klasach szkoły podstawowej uczniowie czytają m.in. „Akademię Pana Kleksa”, „Hobbita” czy „Chłopców z Placu Broni”, a w klasach VII–VIII „Zemstę”, „Opowieść wigilijną”, „Małego Księcia” czy fragmenty „Pana Tadeusza”. W liceum i technikum pozostają takie klasyki jak „Lalka” Bolesława Prusa, „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza czy „Rok 1984” George’a Orwella.
Kto poprowadzi edukację zdrowotną?
MEN zapowiedziało, że edukację zdrowotną będą mogli prowadzić m.in. nauczyciele biologii, przyrody, wychowania fizycznego, psycholodzy oraz osoby z wykształceniem medycznym – o ile mają przygotowanie pedagogiczne. ZNP zwraca jednak uwagę na kwestie organizacyjne: podobnie jak religia, zajęcia powinny odbywać się na pierwszej lub ostatniej lekcji, by uniknąć „okienek” w planie.
Reforma etapami – aż do nowych egzaminów
Zmiany w szkołach nie skończą się na wrześniu 2025. Reforma będzie wprowadzana etapami:
- 2025/2026 – nowe przedmioty i zmiany w Karcie Nauczyciela,
- 2026/2027 – nowa podstawa programowa w przedszkolu i klasach 1 i 4,
- 2027/2028 – reforma w szkołach ponadpodstawowych,
- 2031 – egzaminy w nowej formule.
