Koniec wakacji. We wtorek, 1 września, uczniowie z powiatu otwockiego wracają do szkół. Według ostatnich pełnych danych w podstawówkach, liceach, technikach i szkołach branżowych na naszym terenie uczy się ponad 17 tys. dzieci i młodzieży, a około 1,7 tys. stanowią pierwszoklasiści. Sprawdziliśmy nie tylko skalę lokalnej oświaty, ale również jej koszty. Po przeliczeniu danych GUS mówimy o ponad 417 mln zł rocznie. Do tego od września uczniów czeka sporo zmian.
We wtorek rano szkolne korytarze w Otwocku, Józefowie, Karczewie, Wiązownie, Celestynowie, Kołbieli, Osiecku i Sobieniach-Jeziorach ponownie wypełnią się uczniami. Dla większości będzie to powrót po dwóch miesiącach wakacji, dla najmłodszych – pierwszy dzień zupełnie nowego etapu życia.
Według bazy Kuratorium Oświaty w Warszawie na terenie powiatu otwockiego znajduje się 35 szkół podstawowych. Dane Kuratorium i GUS nie zawsze są jednak bezpośrednio porównywalne, ponieważ instytucje stosują różne klasyfikacje jednostek oświatowych. Najważniejsza z punktu widzenia mieszkańców jest liczba dzieci. Według ostatnich pełnych danych statystyczycznych w szkołach podstawowych na terenie powiatu otwockiego uczyło się 12 966 uczniów. To zdecydowanie największa grupa. Do tego dochodzą uczniowie szkół ponadpodstawowych. W liceach było ich 2104, w technikach 1781, a w branżowych szkołach I stopnia 424.
Łącznie daje to 17 275 uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych.
Nie jest to jeszcze ostateczna liczba na 1 września 2026 roku – pełne dane za rozpoczynający się właśnie rok szkolny pojawią się dopiero po zebraniu informacji ze szkół. Pokazuje jednak skalę lokalnej edukacji: każdego dnia do szkół na terenie naszego powiatu uczęszcza populacja odpowiadająca wielkością niemałemu miastu.
Około 1,7 tys. pierwszoklasistów
Szczególny będzie wtorek dla dzieci, które po raz pierwszy przekroczą próg szkoły jako uczniowie. Według ostatnich pełnych danych w pierwszych klasach podstawówek w powiecie otwockim uczyło się 1742 dzieci. Tegorocznej, ostatecznej liczby pierwszoklasistów dla wszystkich szkół w powiecie jeszcze nie ma, dlatego można mówić o około 1,7 tys. dzieci rozpoczynających pierwszy etap szkolnej edukacji. W zdecydowanej większości będą to dzieci urodzone w 2019 roku. Dla nich 1 września będzie podwójnie wyjątkowy, ponieważ jako jeden z pierwszych roczników rozpoczną naukę według nowych zasad. (dalsza część artykułu poniżej)
Szkoła po nowemu. Co zmieni się od 1 września? Rodzice i uczniowie muszą przygotować się na sporo zmian
Każdy uczeń to finansowe wyzwanie
Pierwszy dzwonek oznacza powrót dzieci do szkół, ale dla samorządów szkoła to również jedno z największych zadań finansowych. W 2025 roku wydatki publiczne na oświatę i wychowanie w Polsce wyniosły 169,1 mld zł. Dane GUS pozwalają również oszacować, ile średnio kosztuje edukacja pojedynczego ucznia. W przypadku szkoły podstawowej prowadzonej przez gminę jest to aż 26 164 zł rocznie na jednego ucznia. Jeżeli tę wartość odniesiemy do 12 966 uczniów podstawówek w powiecie otwockim, otrzymujemy około 339,2 mln zł rocznie. W liceach średnia wynosi 19 974 zł na ucznia, co przy liczbie uczniów w naszym powiecie daje około 42 mln zł. W technikach otrzymujemy około 28,6 mln zł, natomiast w szkołach branżowych kolejne 7,2 mln zł. Łącznie to około 417,1 mln zł rocznie. To oczywiście szacunek, a nie suma wyciągnięta z jednego samorządowego budżetu. Połączyliśmy liczbę uczniów w powiecie z ogólnopolskimi średnimi kosztami podawanymi przez GUS. Rzeczywiste wydatki poszczególnych samorządów mogą być inne. Skala i tak robi wrażenie. 417 mln zł to średnio ponad 34 mln zł miesięcznie i ponad 1,1 mln zł każdego dnia roku.
Za podstawówki płacą gminy
Warto przy tym wyjaśnić, że rachunek za lokalną edukację nie trafia do jednej kasy. Za szkoły podstawowe odpowiadają przede wszystkim gminy. To Otwock, Józefów, Karczew, Wiązowna, Celestynów, Kołbiel, Osieck i Sobienie-Jeziory muszą zapewnić funkcjonowanie swoich szkół. W przypadku szkół ponadpodstawowych znaczną część odpowiedzialności przejmuje Powiat Otwocki. Pieniądze są potrzebne nie tylko na pensje nauczycieli. Szkoły trzeba ogrzać, oświetlić, remontować i sprzątać, trzeba utrzymać stołówki, boiska i sale gimnastyczne, kupować wyposażenie, komputery czy pomoce dydaktyczne.
Dlatego edukacja pochłania ogromną część samorządowych budżetów, a pieniądze otrzymywane z budżetu państwa nie zawsze odpowiadają wszystkim rzeczywistym kosztom ponoszonym przez gminy i powiat. W kolejnych latach dodatkowym problemem może stać się demografia. Do przedszkoli trafiają coraz mniej liczne roczniki, które za kilka lat pojawią się w podstawówkach. Mniej uczniów nie oznacza jednak automatycznie proporcjonalnie niższych wydatków – budynek nadal trzeba ogrzać i utrzymać, nawet jeśli zamiast 400 dzieci będzie się w nim uczyło 300.
Nocna prohibicja coraz bliżej Wiązowny. Alkohol tylko do godziny 22.00
Od 1 września dużo zmian
Rok szkolny 2026/2027 będzie jednak szczególny również dla samych uczniów. Od 1 września zaczyna się wdrażanie reformy „Kompas Jutra”. Nowa podstawa programowa obejmie na początku przedszkola oraz klasy I i IV szkół podstawowych, a później będzie stopniowo rozszerzana na kolejne roczniki.
Ministerstwo Edukacji zapowiada większy nacisk na praktyczne zdobywanie wiedzy, doświadczenia i projekty. W szkołach pojawią się między innymi doświadczenia edukacyjne, moduły tematyczne i tydzień projektowy.
Zmieni się także nauczanie przedmiotów przyrodniczych. W klasach IV-VI wróci przyroda, a dopiero od klasy VII uczniowie będą mieli oddzielnie biologię, chemię, fizykę i geografię. Technika zostanie natomiast przekształcona w zajęcia praktyczno-techniczne.
MEN uruchamia również program „Pracownie Kompas Jutra”, z którego szkoły mają otrzymywać wyposażenie do pracowni przyrodniczych i praktyczno-technicznych. Na program w latach 2026–2029 państwo przeznaczyło 200 mln zł.
Telefony – jedna z najbardziej odczuwalnych zmian
Dla wielu uczniów największą zmianą nie będzie jednak nowy program, ale telefon, który podczas pobytu w podstawówce ma pozostać nieużywany.
Od 1 września nowe przepisy ograniczają korzystanie z telefonów komórkowych i podobnych urządzeń w szkołach podstawowych i przedszkolach. Obejmują nie tylko lekcje, ale również przerwy i inne zajęcia organizowane przez szkołę. MEN potwierdza, że nowe regulacje zaczynają obowiązywać wraz z rozpoczęciem roku szkolnego.
Są wyjątki. Telefon będzie można wykorzystać za zgodą nauczyciela podczas zajęć, w razie konieczności pilnego kontaktu z rodzicami, zagrożenia zdrowia lub życia, a także wtedy, gdy urządzenie jest uczniowi potrzebne ze względów zdrowotnych.
W liceach i technikach nie będzie jednego ustawowego zakazu – zasady mają być określane przez poszczególne szkoły.
Obowiązkowa edukacja zdrowotna
Od 1 września edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym. Nieobowiązkowy pozostanie moduł dotyczący zdrowia seksualnego – o udziale niepełnoletniego ucznia zdecydują rodzice, a w przypadku ucznia pełnoletniego on sam.
Zmiany obejmują również prace domowe. Każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa ma zostać sprawdzona przez nauczyciela i opatrzona informacją zwrotną. W klasach IV-VIII nie będzie natomiast można zadawać praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym.
Nowością będzie także ocena funkcjonalna ucznia, stosowana między innymi przed skierowaniem dziecka do poradni psychologiczno-pedagogicznej. Nie ma ona oceniać stopni, lecz pokazywać, jak dziecko funkcjonuje w szkole – poznawczo, emocjonalnie, społecznie i ruchowo.
Zmiany w stołówkach, szkołach zawodowych i na maturze
Nowe przepisy dotrą nawet do szkolnych stołówek. W posiłkach ma być więcej warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i roślinnych oraz mniej dodawanego cukru. Raz w tygodniu w ramach obiadu ma być podawana potrawa roślinna, a podstawowym napojem ma być przede wszystkim woda.
Od nowego roku szkolnego pojawia się również możliwość kształcenia w 11 nowych zawodach, wśród których znalazł się m.in. technik cyberbezpieczeństwa, technik optoelektroniki czy technik architektury krajobrazu i arborystyki.
Zmiany czekają też maturzystów. Wiosną 2027 roku po raz pierwszy mają odbyć się egzaminy m.in. z biznesu i zarządzania oraz historii tańca na poziomie rozszerzonym, a także z języka łacińskiego jako języka obcego na poziomie podstawowym.
Zmiany dotyczą również nauczycieli przedmiotów zawodowych. Pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu zostanie zrównane z pensum nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych i wyniesie 18 godzin tygodniowo.
Dla ponad 17 tys. uczniów z powiatu otwockiego najważniejsze jest jednak to, co wydarzy się jutro rano. Skończą się wakacje, pojawią się nowe plany lekcji, nauczyciele, koledzy i szkolne obowiązki. Dla około 1,7 tys. pierwszoklasistów będzie to pierwszy taki dzień w życiu.
Z perspektywy całego powiatu liczby pokazują jednak, jak ogromnym przedsięwzięciem jest edukacja: 35 szkół podstawowych według bazy Kuratorium, ponad 17 tys. uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz szacunkowo ponad 417 mln zł rocznie kosztów ich kształcenia.
A rok szkolny 2026/2027 będzie dodatkowo pierwszym, w którym polska szkoła zacznie wyraźnie zmieniać się pod wpływem nowej reformy. Dla uczniów oznacza to nowe zasady. Dla rodziców – sporo rzeczy, do których trzeba będzie się przyzwyczaić. Dla samorządów – kolejny rok utrzymywania jednego z najdroższych, ale też najważniejszych lokalnych systemów.
