Starszy pan przywiązuje psa przed osiedlowym sklepem i wchodzi po świeże pieczywo. Dla wielu to obrazek tak powszechny, że niemal niezauważalny. Dla innych – przykład lekkomyślności, która może narazić zwierzę na stres, cierpienie, a nawet kradzież. Dyskusja wokół pozostawiania psów przed sklepami rozgorzała na nowo po przyjęciu przez Sejm przepisów, które pozwalają na krótkotrwałe i incydentalne uwiązanie psa poza miejscem jego stałego pobytu. Czy ustawodawca znalazł rozsądny kompromis, czy też otworzył furtkę do niebezpiecznych praktyk?
Prawo dopuszcza wyjątek, ale emocje pozostają
Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt wprowadza zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi, jednocześnie przewidując wyjątek dla sytuacji krótkotrwałych i incydentalnych. W praktyce oznacza to, że właściciel nie powinien zostać ukarany za pozostawienie psa przed sklepem na czas szybkich zakupów.
Intencja ustawodawców wydaje się zrozumiała. Wiele osób, szczególnie starszych, traktuje psa jako codziennego towarzysza spacerów i załatwiania spraw. Wprowadzenie całkowitego zakazu mogłoby prowadzić do sytuacji absurdalnych, w których kilkuminutowe przywiązanie psa skutkowałoby odpowiedzialnością prawną.
Problem polega jednak na tym, że przepisy nie definiują precyzyjnie, czym jest „krótkotrwałość” ani gdzie kończy się sytuacja incydentalna.
Samotny pies staje się łatwym celem
Przeciwnicy pozostawiania zwierząt przed sklepami zwracają uwagę na kwestie bezpieczeństwa. Pies przywiązany do stojaka rowerowego czy słupa nie ma możliwości ucieczki ani obrony.
W ostatnich latach coraz częściej słyszy się o przypadkach kradzieży rasowych psów. Zdarzają się również sytuacje, gdy zwierzę staje się ofiarą agresji przypadkowych przechodniów. Nie brakuje także przypadków celowego straszenia czy drażnienia zwierząt przez dzieci i młodzież.
Dla psa pozostawionego bez właściciela każda obca osoba może stanowić źródło stresu. Nawet spokojne zwierzę może w takiej sytuacji reagować lękiem, a w konsekwencji agresją.
Stres, dużo stresu
Właściciele często zakładają, że skoro ich pupil jest spokojny i dobrze wychowany, to kilka minut samotności nie zrobi mu różnicy. Behawioryści zwracają jednak uwagę, że pies nie postrzega świata w taki sam sposób jak człowiek.
Dla wielu zwierząt nagłe zniknięcie opiekuna oznacza niepewność. Niektóre psy zaczynają nerwowo szczekać, inne próbują się oswobodzić, ciągnąc smycz z ogromną siłą. W skrajnych przypadkach może dojść do urazów szyi, łap lub ucieczki po zerwaniu zabezpieczenia.
Szczególnie niebezpieczne są sytuacje podczas upałów. Rozgrzany beton, brak dostępu do wody czy ekspozycja na słońce mogą w krótkim czasie doprowadzić do przegrzania organizmu.
Dobrostan zwierząt a prawo
Zmienia się również podejście społeczne. Jeszcze kilkanaście lat temu pies pilnujący budy na łańcuchu był w wielu miejscach normą. Dziś większość Polaków uznaje takie praktyki za niedopuszczalne.
Rosnąca świadomość dotycząca praw zwierząt sprawia, że coraz więcej osób reaguje na widok psa pozostawionego przed sklepem. Jedni próbują odnaleźć właściciela, inni zawiadamiają straż miejską lub policję.
To pokazuje, że kwestia nie dotyczy wyłącznie przepisów, ale także zmieniających się standardów społecznych. Coraz częściej zwierzęta traktowane są jako członkowie rodziny, a nie przedmioty pozostawiane na chwilę pod opieką przypadku.
Eksperci od ochrony zwierząt wskazują, że problemem nie jest sam wyjątek w ustawie, lecz brak jasnych kryteriów jego stosowania. Jak długo pies może pozostać sam? Pięć minut? Dziesięć? Pół godziny?
Brak jednoznacznych definicji może prowadzić do różnych interpretacji zarówno przez właścicieli, jak i służby interweniujące na miejscu zdarzenia.
Niektórzy proponują wprowadzenie konkretnych limitów czasowych lub obowiązku zapewnienia zwierzęciu nadzoru przez inną osobę. Inni wskazują, że skuteczniejsza od kolejnych zakazów byłaby szeroka kampania edukacyjna pokazująca ryzyko związane z pozostawianiem psów bez opieki.
Rozsądek ważniejszy niż przepisy
Niezależnie od ostatecznego kształtu ustawy jedno pozostaje niezmienne – odpowiedzialność za bezpieczeństwo zwierzęcia zawsze spoczywa na właścicielu.
To właśnie on powinien ocenić, czy rzeczywiście musi zabierać psa na zakupy i czy nie lepiej pozostawić go w domu albo zapewnić mu opiekę innej osoby. Nawet jeśli prawo dopuszcza krótkotrwałe uwiązanie psa przed sklepem, nie oznacza to automatycznie, że jest to rozwiązanie najlepsze dla zwierzęcia.
W debacie o nowych przepisach warto więc postawić pytanie nie tylko o to, co wolno, ale przede wszystkim o to, co jest odpowiedzialne. Bo czasem kilka minut zakupów może oznaczać dla psa znacznie więcej, niż jesteśmy skłonni przypuszczać.
