To jedno z najbardziej niezwykłych wydarzeń na linii otwockiej. Drewniane perły architektury, na co dzień skryte za płotami i wśród sosen, ponownie otworzą swoje furtki dla zwiedzających. Już 14 i 21 czerwca odbędzie się czwarta edycja „Domów Otwartych” – wyjątkowej podróży przez historię, wspomnienia i sekrety świdermajerów.
Tam, gdzie historia mieszka do dziś
Nie są muzeami. Nie mają kas biletowych ani przewodników z mikrofonami. Są żywymi domami, w których od pokoleń toczy się codzienne życie. To właśnie sprawia, że „Domy Otwarte” organizowane przez Stowarzyszenie Świdermajerowie są wydarzeniem wyjątkowym.
Podczas dwóch czerwcowych dni mieszkańcy i miłośnicy architektury będą mogli odwiedzić dziewięć niezwykłych lokalizacji w Otwocku, Józefowie i Michalinie. Każdy gospodarz przygotowuje własną opowieść o domu – czasem można zajrzeć na werandę, czasem na strych, innym razem poznać rodzinne historie przechowywane przez kilka pokoleń.
Tegoroczna edycja po raz pierwszy potrwa dwa dni.
Siedem niezwykłych adresów na pierwszy dzień
W sobotę 14 czerwca uczestnicy odwiedzą siedem miejsc związanych z historią świdermajerów i letniska nad Świdrem.
Na trasie znajdą się:
10.00-11.00 Dom przy Cisowej, ul. Cisowa 1, Michalin
11.30-12.30 Willa Miłość, ul. Sienkiewicza 71, Józefów
13.00 – 15.00 Pensjonat Anulka, Teatr Stajnia, ul. Zaciszna 40A, Otwock Świder
15.00 – 16.15 Martynówka, ul. Kraszewskiego 101, Otwock Świder
16.30 – 17.30 Willa Celin/Dancygiera, ul. Mickiewicza 37 i 41, Otwock Świder
PRZERWA NA POSIŁEK I ODPOCZYNEK
18.30 – 19.30 Willa Janówka/Jasiówka, ul. Żeromskiego 44, Otwock,
20.00 – 22.00 Willa Nowość/Kahana, ul. Konopnickiej 7A, Otwock,
Każdy z tych obiektów kryje własną historię mieszkańców, architektów i dawnych właścicieli.
Szczególnie interesująco zapowiada się wieczorne spotkanie w Willi Nowość przy ul. Konopnickiej. Właściciele przygotowali niespodziankę dla uczestników – pokaz nagradzanego filmu „Pora umierać” w reżyserii Doroty Kędzierzawskiej oraz spotkanie z twórcami.
Dom, którego już nie ma
Jednym z najbardziej intrygujących punktów programu będzie opowieść o pensjonacie Anulka – miejscu ważnym dla dawnego Letniska Świder, którego dziś już nie ma.
Historię budynku przypomną potomkowie jego właścicieli podczas spotkania w Teatrze Stajnia. To niezwykła okazja, by przekonać się, że pamięć o miejscu może przetrwać nawet wtedy, gdy zniknęły już jego ściany.
Spotkania z konserwatorem zabytków
Druga część wydarzenia odbędzie się 21 czerwca i będzie miała bardziej kameralny charakter.
Zwiedzający odwiedzą dwie wyjątkowe lokalizacje:
Willa Nadzieja
Położona po zachodniej stronie torów willa będzie miejscem spotkania z jej właścicielką, Hanną Litwin, autorką książki „Nasz świdermajer”. Uczestnicy będą mogli nabyć publikację i otrzymać autograf autorki.
Willa Szeliga
Przy ul. Kościelnej odbędą się specjalne oprowadzania konserwatorskie prowadzone we współpracy z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. To rzadka okazja, by spojrzeć na zabytkową architekturę oczami specjalistów zajmujących się jej ochroną.
„W cieniu ażurowej werandy” – nowa książka o świdermajerach
Każdej edycji „Domów Otwartych” towarzyszy publikacja dokumentująca historię prezentowanych budynków. W tym roku uczestnicy otrzymają możliwość zakupu książki „W cieniu ażurowej werandy. Historia ukryta w domach”, przygotowanej przez Lidię Głażewską-Dańko i Justynę Górnowicz.
Autorki, korzystając z archiwów, rodzinnych dokumentów oraz wspomnień mieszkańców, odtwarzają losy domów i ludzi związanych z linią otwocką.
Jak podkreśla Lidia Głażewska-Dańko, znalezienie właścicieli gotowych otworzyć swoje posesje nie jest łatwe. Wymaga odwagi, zaufania i gotowości do wspólnego odkrywania często bardzo skomplikowanej historii miejsc oraz rodzin.
Świdermajery, które wciąż żyją
Tegoroczna edycja pokazuje również mniej znane oblicze drewnianego dziedzictwa Otwocka. Wśród prezentowanych obiektów znalazły się budynki pozostające pod opieką Zarządu Gospodarki Komunalnej.
Organizatorzy zwracają uwagę, że mieszkańcy tych domów od lat dbają o zabytkowe budynki i tworzą silne lokalne społeczności, mimo że przez dziesięciolecia obiekty nie doczekały się odpowiednich nakładów remontowych.
To ważny głos w dyskusji o przyszłości świdermajerów – nie tylko jako zabytków, ale także miejsc codziennego życia.
Festiwal, który ratuje pamięć
„Domy Otwarte” to znacznie więcej niż zwiedzanie zabytków. To spotkanie z ludźmi, którzy postanowili ocalić od zapomnienia historię swoich domów, rodzin i całej linii otwockiej.
W czasach, gdy kolejne drewniane wille znikają z krajobrazu Mazowsza, takie wydarzenia przypominają, że świdermajery są nie tylko architektoniczną ciekawostką, ale częścią tożsamości naszego regionu.
Organizatorem wydarzenia jest Stowarzyszenie Właścicieli, Mieszkańców i Miłośników Domów Drewnianych na Linii Otwockiej – Świdermajerowie. Wydarzenie odbywa się w ramach Festiwalu Świdermajer, pod patronatem Prezydenta Miasta Otwocka i przy wsparciu Miasta Otwocka oraz Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
