Z początkiem września 2025 roku Narodowe Centrum Badań Jądrowych w Świerku czeka znacząca zmiana. Zakończy się kadencja dotychczasowej dyrektor prof. Agnieszki Pollo, a kierownictwo jednej z najważniejszych instytucji naukowych w Polsce obejmie prof. dr hab. inż. Jakub Kupecki – ekspert w dziedzinie nowych technologii energetycznych, naukowiec o imponującym dorobku międzynarodowym i praktyk z doświadczeniem we współpracy z przemysłem.
Wybór nowego dyrektora został ogłoszony 30 czerwca przez Ministerstwo Przemysłu. Decyzja ta oznacza nie tylko zmianę personalną, lecz także pokoleniową i kierunkową. Minister przemysłu Marzena Czarnecka nie kryje nadziei związanych z nowym liderem NCBJ. – Prof. Kupecki łączy niezbędną wiedzę fachową, doświadczenie międzynarodowe oraz umiejętność współpracy z przemysłem. Będzie to również zmiana pokoleniowa. Jestem przekonana, że poprowadzi on instytut tak, aby z jednej strony zachował on swoje unikalne kompetencje, a z drugiej przygotował go do nowych wyzwań związanych z wdrażaniem energetyki jądrowej w Polsce – podkreśliła minister.
Ekspert z międzynarodowym doświadczeniem
Nowy dyrektor to absolwent Wydziału Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej. Jego kariera naukowa i zawodowa to przykład konsekwentnego budowania kompetencji na styku nauki, technologii i przemysłu. Współpracował z wieloma uczelniami i instytutami na świecie, w tym z Królewskim Instytutem Technicznym w Sztokholmie, gdzie prowadził badania nad technologią reaktorów jądrowych. W Berkeley, jednej z czołowych amerykańskich szkół biznesowych, kształcił się w zakresie zarządzania zespołami badawczymi.
W ostatnich latach prof. Kupecki był dyrektorem Instytutu Energetyki – Państwowego Instytutu Badawczego. To właśnie tam zainicjował proces jego modernizacji, nadał mu nową markę i doprowadził do uzyskania statusu państwowego instytutu badawczego. Instytut ten, działający komercyjnie na rynkach kilkudziesięciu krajów, stał się jednym z najbardziej dynamicznych ośrodków badawczych w Polsce. Zdaniem obserwatorów, te kompetencje mogą okazać się kluczowe w procesie unowocześniania NCBJ i dostosowywania jego działalności do wymogów gospodarki XXI wieku.
Sam prof. Kupecki zapowiada, że jego misją będzie przede wszystkim zrównoważenie dwóch kluczowych kierunków: zachowania integralności Centrum jako instytucji o strategicznym znaczeniu dla państwa oraz intensyfikacji działań praktycznych, służących gospodarce. – NCBJ to nie tylko największy instytut badawczy w kraju, ale również jednostka strategiczna dla wielu branż. Z jednej strony musimy pielęgnować unikalne kompetencje ośrodka, z drugiej – aktywnie szukać nowych pól współpracy z przemysłem, szczególnie w kontekście transformacji energetycznej i rozwoju energetyki jądrowej w Polsce – zadeklarował nowy dyrektor.
Reaktor MARIA priorytetem
Jednym z pierwszych i najpilniejszych zadań prof. Kupeckiego będzie przywrócenie pracy reaktora MARIA – jedynego reaktora jądrowego w Polsce. Od kwietnia 2025 r. reaktor pozostaje wyłączony z powodu nieważnego pozwolenia wydanego przez Państwową Agencję Atomistyki. Nowy dyrektor podjął już działania zmierzające do jego ponownego uruchomienia. W planach jest także powołanie Rady Gospodarczej przy reaktorze MARIA, złożonej z przedstawicieli przemysłu i administracji, która będzie współtworzyć strategię dalszego rozwoju jednostki. – Potrzebujemy dokumentu, który pozwoli jasno odpowiedzieć na pytanie: po co Polsce reaktor badawczy? I w jaki sposób ten potencjał może być wykorzystywany przez kolejne 20–25 lat? – tłumaczył prof. Kupecki w rozmowie z mediami.
Nowy szef NCBJ zapowiedział również analizę możliwości wdrożenia w Polsce reaktora wysokotemperaturowego (HTGR), który może stać się realną alternatywą dla tradycyjnych źródeł energii w przemyśle ciężkim.
Objęcie funkcji dyrektora przez prof. Jakuba Kupeckiego to nie tylko personalna zmiana na czele jednej z najważniejszych instytucji naukowych w Polsce. To sygnał, że NCBJ wkracza w nową erę – erę silniejszego połączenia nauki z przemysłem, orientacji na konkretne wyzwania gospodarcze i przygotowania do transformacji energetycznej, której filarem ma być energetyka jądrowa.
Z jednej strony młodość i energia, z drugiej – doświadczenie, kompetencje i rozumienie mechanizmów gospodarki. To połączenie może okazać się kluczowe dla przyszłości polskiej nauki jądrowej.
Fot. Prof. Kupecki pierwszy po prawej (min. przemysłu)
