W piątek Sejm uchwalił nowelizację, która wprowadza obowiązek publikacji w centralnym rejestrze umów zawartych przez jednostki sektora finansów publicznych (JST i inne podmioty). Co kluczowe – limit wartości umowy, od którego będzie obowiązek ujawnienia, wynosi zaledwie 500 zł.
Projekt rządowy zakładał pierwotnie próg 10 000 zł, co oznaczałoby, że dużo drobnych umów – szczególnie w małych gminach – pozostałoby poza zasięgiem jawności. Poprawka zgłoszona przez posłów koła Razem obniżyła tę granicę do 500 zł, co oznacza znacznie większy zakres umów podlegających ujawnieniu.
Zgodnie z nowymi przepisami, wszystkie umowy zawarte od momentu wejścia ustawy w życie – jeśli jednostka sektora finansów publicznych je zawiera i ich wartość przekracza 500 zł – będą musiały być zarejestrowane w systemie Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU). Publikacja ma zapewnić przejrzystość: data i miejsce zawarcia umowy, okres obowiązywania, strony umowy, przedmiot i wartość umowy, źródła finansowania – to tylko część danych, które będą dostępne.
Dla mieszkańców takich gmin i powiatów jak nasz – obszar podwarszawski: Józefów, Wawer, Wiązowna – oznacza to, że każde wydanie publiczne powyżej 500 zł będzie jawne, łatwe do wyszukania w rejestrze. To realne narzędzie kontroli społecznej nad wydatkami samorządów i innych jednostek. Dla portalu, który wydajesz – PortalOtwocki.pl – to znakomita okazja do publikacji tematów lokalnych: analizy, zestawienia, porównania, które wcześniej były trudniejsze do zdobycia.
Pierwotnie regulacje miały zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku, jednak Sejm przyjął poprawkę, która przesuwa wejście w życie na 1 lipca 2026 roku. Oznacza to, że jednostki publiczne mają coraz mniej czasu na przygotowanie się – zarówno technicznie, jak i organizacyjnie.
Nowe przepisy to ważny krok w stronę większej przejrzystości i odpowiedzialności w wydawaniu pieniędzy publicznych. Progu 500 zł nie można lekceważyć – w praktyce oznacza on, że drobne kontrakty, do tej pory często poza kontrolą, będą w zasięgu jawności. Dla mieszkańców – silniejsze narzędzie monitoringu. Dla mediów lokalnych – materiałów nie zabraknie. Dla jednostek publicznych – sygnał: czas przygotować procedury i systemy.
Jeśli chcesz – mogę przygotować tekst dostosowany do Twojego portalu, uwzględniający lokalny kontekst: jakie wydatki gminy w powiecie otwockim mogą być objęte rejestrem, jakie pytania warto zadać urzędom i jak zaprezentować dane mieszkańcom. Chcesz, abym to zrobił?
