Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w Świerku poinformowało o uzyskaniu bezterminowego zezwolenia na eksploatację reaktora badawczego MARIA. Decyzję w tej sprawie wydał Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (PAA), kończąc tym samym wieloetapowy proces administracyjny związany z przygotowaniem i oceną pełnej dokumentacji bezpieczeństwa. Reaktor, będący jedynym czynnym obiektem tego typu w Polsce, może wznowić działalność po przerwie trwającej od grudnia 2022 roku.
Zgoda wydana przez PAA otwiera przed reaktorem MARIA nowe perspektywy. Jak podkreślają przedstawiciele resortu energii i kierownictwo NCBJ, oznacza to nie tylko powrót do bieżącej pracy, ale także rozpoczęcie kluczowego etapu modernizacji, który ma zapewnić sprawność i bezpieczeństwo reaktora na kolejne dwie dekady.
– Dla nas to bardzo dobra wiadomość i wręcz ulga. Reaktor pełni bardzo ważną rolę, ale wymogi bezpieczeństwa jądrowego zawsze muszą być spełnione. Teraz, kiedy wszystkie niezbędne analizy i procedury zostały odpowiednio przygotowane i zaakceptowane, Maria może wrócić do pracy, a priorytetem jest realizacja programu modernizacji, który pozwoli jej pracować kolejne 20 lat – skomentował Minister Energii Miłosz Motyka.
Reaktor MARIA od lat odgrywa kluczową rolę nie tylko w polskiej nauce, ale także w sektorze medycznym. To z jego pomocą produkowane są radioizotopy medyczne, w tym molibden-99, niezbędny w diagnostyce obrazowej. NCBJ odpowiadało dotąd za znaczącą część światowej podaży tego radioizotopu, co czyni działalność reaktora strategiczną nie tylko dla Polski, ale i dla wielu krajów korzystających z tych produktów.
MARIA to także zaplecze badawcze dla fizyki jądrowej, materiałoznawstwa, energetyki oraz szkoleń specjalistów przygotowywanych do realizacji Programu polskiej energetyki jądrowej.
– Otrzymanie nowego zezwolenia potwierdza wysoki poziom bezpieczeństwa naszej infrastruktury oraz kompetencji zespołu inżynierów, fizyków i specjalistów zaangażowanych w pracę reaktora MARIA. Dziękujemy PAA za merytoryczną i odpowiedzialną współpracę, a wszystkim partnerom krajowym i zagranicznym za zaufanie w okresie przerwy w pracy reaktora. Rozpoczynamy procedurę wznowienia eksploatacji reaktora i będziemy kontynuować jego misję badawczą i usługową – powiedziała prof. dr hab. Agnieszka Pollo, p.o. dyrektora NCBJ.
W ramach przygotowań do wznowienia działalności NCBJ przedstawiło PAA kompletną dokumentację, obejmującą szczegółowe analizy bezpieczeństwa, procedury eksploatacyjne, plany awaryjne, a także dane dotyczące ochrony fizycznej i radiologicznej. Cały proces odbywał się w ścisłej współpracy z Agencją i był zgodny z międzynarodowymi standardami nadzoru jądrowego.
Dlaczego Maria została wyłączona?
Reaktor badawczy MARIA został czasowo wyłączony w grudniu 2022 roku po wykryciu nieszczelności w jednej z rur systemu chłodzenia rdzenia. Jak podawało wówczas NCBJ, nie doszło do żadnego zagrożenia dla zdrowia ludzi ani środowiska, jednak zgodnie z zasadami bezpieczeństwa, konieczne było całkowite wstrzymanie pracy reaktora oraz przeprowadzenie dokładnych analiz i działań naprawczych. Przerwa w pracy została wykorzystana na przeprowadzenie szeroko zakrojonych prac technicznych oraz przygotowanie dokumentacji niezbędnej do uzyskania nowego zezwolenia.
Powrót Marii do eksploatacji oznacza kontynuację jej kluczowej roli w systemie badań jądrowych, medycynie oraz programach szkoleniowych. To również istotny krok dla dalszego rozwoju polskiej energetyki jądrowej.
