Wprowadzenie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP) to kluczowy krok w kierunku bardziej sprawiedliwego i ekologicznego zarządzania odpadami opakowaniowymi. Projekt ustawy, który obecnie znajduje się na etapie opiniowania, konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych, ma na celu zmianę obecnego modelu finansowania gospodarki odpadami oraz zwiększenie odpowiedzialności producentów za cały cykl życia swoich produktów.
Opublikowany 13 sierpnia na stronie Rządowego Centrum Legislacji (RCL) projekt zakłada wprowadzenie systemu ROP dla opakowań w Polsce, z pełnym wdrożeniem planowanym na rok 2028. Przedsięwzięcie obejmuje okres przejściowy trwający dwa lata, podczas którego będą stopniowo wprowadzane zmiany. Szacuje się, że wpływy z opłaty opakowaniowej w tym roku sięgną ponad 513 milionów złotych, a w 2028 roku – przekroczą 5 miliardów złotych.
Odpowiedzialność producentów w całym cyklu życia produktu
Wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska podkreśla, że głównym celem nowego systemu jest rozłożenie odpowiedzialności na producentów, którzy będą zobowiązani do ponoszenia kosztów związanych z przetwarzaniem odpadów powstałych z ich produktów. „Producenci będą odpowiadać za swoje opakowania nie tylko do momentu sprzedaży, ale aż do ich unieszkodliwienia” – wyjaśniła. To oznacza, że będą musieli finansować procesy zbierania, transportu i recyklingu odpadów, a koszty te będą rozliczane według zasady „zanieczyszczający płaci”.
Sprawiedliwszy system i motywacja do ekologicznych zmian
Wprowadzenie ROP ma przynieść korzyści zarówno środowiskowe, jak i społeczne. System będzie sprzyjał projektowaniu opakowań bardziej przyjaznych dla recyklingu, co może skutkować obniżeniem kosztów ich przetwarzania. Producentom będzie się opłacało zmniejszać wagę opakowań lub wybierać wielorazowe rozwiązania, co pozwoli im ograniczyć koszty związane z gospodarką odpadami. Co istotne, ROP nie jest podatkiem – zapewniła Sowińska, podkreślając, że producenci będą ponosić koszty realizacji usług związanych z recyklingiem, a nie dodatkowe obciążenia fiskalne.
Korzyści dla mieszkańców i środowiska
Obecnie mieszkańcy pokrywają koszty gospodarowania odpadami poprzez opłaty za wywóz i składowanie śmieci. Po wdrożeniu ROP koszty te zostaną rozłożone bardziej sprawiedliwie – producenci będą ponosić odpowiedzialność za swoją część łańcucha gospodarki odpadami. W efekcie, według słów Sowińskiej, możliwe jest obniżenie opłat za wywóz odpadów dla mieszkańców, ponieważ system stabilizuje koszty związane z przetwarzaniem odpadów, uwzględniając inflację i rosnące koszty operacyjne.
Korzyści środowiskowe i motywacja do zmniejszania odpadów
Wprowadzenie ROP ma także pozytywny wpływ na stan środowiska. System będzie motywował producentów do produkcji opakowań o mniejszej wadze i lepiej nadających się do recyklingu, co przyczyni się do zmniejszenia ilości odpadów na rynku. W dłuższej perspektywie pozwoli to na ograniczenie ilości odpadów trafiających do środowiska oraz podniesienie jakości surowców wtórnych trafiających do recyklingu.
Foto: Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Czytaj także:
System kaucyjny: butelkomaty już pojawiły się w sklepach
