Starzejące się społeczeństwo, kurcząca się przestrzeń na cmentarzach oraz rosnąca popularność pochówków urnowych zmuszają samorządy do poszukiwania nowych rozwiązań w zakresie zarządzania nekropoliami. W obliczu nadchodzącego dnia Wszystkich Świętych, temat ten staje się coraz bardziej palący. Samorządy apelują o nowelizację przestarzałych przepisów dotyczących pochówków, które nie uwzględniają współczesnych potrzeb i zmieniających się realiów społecznych.
Przestarzałe prawo wymaga zmian
Jak podkreśla Unia Metropolii Polskich (UMP), prawo dotyczące cmentarzy i pochówków nie było reformowane od kilkudziesięciu lat. Zmiany demograficzne, a w szczególności proces starzenia się społeczeństwa, wymuszają konieczność dostosowania przepisów do nowych wyzwań. Obecne przepisy nie nadążają za rosnącą liczbą zgonów i nowymi trendami, takimi jak wzrost popularności pochówków urnowych czy alternatywne formy pochówku.
W 2022 roku aż 60 proc. pogrzebów na cmentarzach komunalnych w miastach zrzeszonych w UMP stanowiły pochówki urnowe. Ten trend wynika zarówno z ograniczonej dostępności miejsca na tradycyjne groby, jak i z powodów ekonomicznych oraz zmieniającego się podejścia społeczeństwa do kwestii pochówku.
Ograniczone miejsce na nekropoliach
Samorządowcy zwracają uwagę, że brak miejsc na cmentarzach komunalnych staje się coraz poważniejszym problemem. Obecnie cmentarze w miastach UMP zajmują 1114 hektarów, co stanowi 57 proc. powierzchni wszystkich nekropolii. Wobec wzrostu liczby zgonów – tylko w 2022 roku w miastach UMP zarejestrowano 81,5 tys. zgonów, co stanowiło 18 proc. wszystkich zgonów w Polsce – samorządy muszą znaleźć sposób na optymalne wykorzystanie przestrzeni cmentarnej.
– „Dlaczego nie możemy rozsypywać prochów w Ogrodzie Pamięci, skoro w wielu krajach to powszechna praktyka?” – pyta Maria Michalak, kierownik Wydziału Usług Cmentarnych w Szczecinie. Michalak zwraca uwagę, że rodziny zmarłych coraz częściej wyrażają wolę realizacji tego typu pochówków, a obowiązujące prawo w Polsce nadal nie przewiduje takiej możliwości, pomimo że w niektórych miastach takie miejsca już funkcjonują.
Nowoczesne formy pochówku
Jednym z rozwiązań, które zdobywa popularność na świecie, są tzw. Ogrody Pamięci oraz Łąki Pamięci, gdzie prochy zmarłych mogą być rozsypywane w specjalnie wyznaczonych miejscach. Choć takie formy pochówku funkcjonują w kilku polskich miastach, nie są one uregulowane prawnie w obowiązującej ustawie. Samorządowcy oraz zarządcy cmentarzy postulują, by uwzględnić je w nowelizacji przepisów, jako nowoczesną alternatywę, która mogłaby pomóc w rozwiązaniu problemu kurczącej się przestrzeni na nekropoliach.
Co przyniosą najbliższe lata?
Z raportu UMP wynika, że w perspektywie najbliższych 20 lat można spodziewać się dalszego wzrostu liczby zgonów. Dlatego też samorządy coraz bardziej odczuwają potrzebę optymalnego zarządzania dostępną przestrzenią cmentarną oraz wdrożenia alternatywnych form pochówku. Eksperci prawa funeralnego podkreślają, że nowelizacja ustawy z 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych jest konieczna, aby sprostać wyzwaniom współczesności.
Wśród kwestii wymagających uregulowania znajduje się m.in. prawo do grobu, ekshumacje, kremacje, alternatywne formy pochówku oraz zarządzanie odpadami cmentarnymi. Jak podkreślają przedstawiciele UMP, niezbędne jest również dostosowanie przepisów do nowych realiów społecznych i kulturowych.
Zmiany w prawie funeralnym są więc nieuniknione, a ich wdrożenie może nie tylko ułatwić zarządzanie cmentarzami, ale również dostosować formy pochówku do oczekiwań współczesnych rodzin.
Źródło: portalsamorzadowy
Foto: Redakcja
